20%80%Giá trịcốt lõi
Phần I: Tư duyBài 3/12·8 phút đọc

Bài 3Quy luật 80/20 trong dự án IT thời AI

20% hoạt động nào tạo ra 80% giá trị dự án? Khi AI khiến 80% phần nhiễu phình to nhanh hơn, PM tối giản cần bốn lăng kính để nhận diện và bảo vệ 20% thật.

3/12 bài

1Khi tất cả đều quan trọng, không gì là quan trọng

Có một câu mà tôi nghe đi nghe lại trong các buổi 1-1 với PM IT: "Sếp ơi, em không biết bỏ cái gì. Cái nào cũng quan trọng." Tôi luôn trả lời bằng một câu hỏi ngược: "Nếu cái nào cũng quan trọng, vậy thực ra không có cái nào quan trọng cả — vì cuối cùng em phân bổ năng lượng đều cho tất cả, đúng không?"

Vilfredo Pareto nhận ra: 80% của cải nằm trong tay 20% dân số. Quan sát ấy trở thành quy luật phổ biến — và nghề PM IT không phải ngoại lệ. Vấn đề là phần lớn chúng ta gật đầu với quy luật này về mặt lý thuyết, rồi vẫn sống như thể 100% công việc đều xứng đáng có 100% sự chú ý.

2Khi sprint nào cũng "toàn bộ đều ưu tiên cao"

Một PM tôi cố vấn cho có thói quen lạ: cuối mỗi sprint, cô ấy chụp màn hình backlog và lưu vào folder riêng. Sau sáu tháng, cô ấy phát hiện: 70% tickets được đánh "High Priority" trong sprint trước đó, sang sprint sau bị xoá lặng lẽ, không ai nhắc tới nữa. Không phải vì chúng đã xong. Mà vì chúng chưa bao giờ thực sự quan trọng.

AI làm cho vấn đề này phức tạp hơn: khi AI cho phép tạo ra ticket rẻ đến gần như miễn phí, dòng vào backlog vượt xa năng lực xử lý của team. 80% phần nhiễu càng phình to nhanh hơn, 20% phần quý giá càng dễ bị lẫn vào.

3Bốn lăng kính để tìm ra 20%

Lăng kính 1: Lăng kính của khách hàng cuối: Hoạt động nào, nếu hoàn thành, sẽ tạo ra thay đổi mà khách hàng cuối thực sự cảm nhận được? Phần lớn ticket trong backlog không vượt qua được lăng kính này.
Lăng kính 2: Lăng kính của tương lai sáu tháng: Sáu tháng nữa nhìn lại, bạn sẽ nhớ đã làm gì trong tuần này? Hầu hết các meeting, các ticket nhỏ sẽ tan biến. Chỉ một vài quyết định sẽ còn lại — đó là 20%.
Lăng kính 3: Lăng kính của "chỉ tôi mới làm được": Việc nào chỉ có bạn — với bối cảnh, mối quan hệ, và thẩm quyền của bạn — mới thực sự làm được?
Lăng kính 4: Lăng kính của hậu quả khi không làm: Nếu bạn không làm việc này trong tuần này, điều gì sẽ xảy ra? Nếu câu trả lời là "không gì đáng kể" — đó không phải 20%.

4Ba thực hành để bảo vệ 20%

Thực hành 1: Bài tập "sprint tưởng tượng": Đầu mỗi tuần, viết ra ba việc duy nhất bạn cam kết sẽ hoàn thành. Tưởng tượng nếu cả tuần bạn chỉ được làm ba việc đó, dự án sẽ tiến đến đâu?
Thực hành 2: Lịch họp đảo ngược: Trước khi tham gia mỗi cuộc họp, hỏi: nếu tôi vắng mặt, quyết định nào sẽ bị treo? Nếu câu trả lời là "không gì": bạn vừa tìm ra một mảnh của 80%.
Thực hành 3: "Định luật bảo toàn năng lượng": Mỗi phút bạn dành cho 80% là một phút không dành cho 20%. Mỗi lần sắp "chỉ ghé qua" Slack, hãy hỏi: cái này có thuộc 20% không?

5Để suy nghĩ tuần này

"Việc này có nằm trong 20% sẽ định hình tuần này — hay nó chỉ làm tôi trông như đang làm việc?"

Không cần trả lời đúng ngay. Chỉ cần hỏi đủ lâu, đủ nhiều, để câu hỏi trở thành thói quen. Khi câu hỏi này trở thành phản xạ, bạn đã đi qua một ngưỡng quan trọng: từ PM chạy theo mọi thứ, sang PM chọn lựa có chủ đích.

———

Hiểu Lam JSC

Cần tư vấn giải pháp công nghệ cho dự án của bạn?

Đội ngũ Hiểu Lam JSC sẵn sàng đồng hành cùng bạn — từ tư vấn, thiết kế đến triển khai hệ thống.

Liên hệ ngay